Płynność finansowa w przedsiębiorstwie

01/11/2019

Zasadniczą kwestią związaną z prowadzeniem przedsiębiorstwa jest bez wątpienia umiejętność zarządzania. W tym miejscu można wymienić zarządzanie wieloma zasobami: kapitałem ludzkim, aktywami czy wiedzą. Jednak to skuteczne zarządzanie finansami umożliwia maksymalizację korzyści ekonomicznych oraz ułatwia gospodarowanie wcześniej wymienionymi zasobami.

Dlaczego jednym z celów zarządzania finansami jest płynność finansowa? Czym jest? Jakie są jej miary? Na te oraz inne pytania postaramy się odpowiedzieć w poniższym artykule.


Płynność finansowa to zdolność podmiotu do wywiązywania się w termie z bieżących zobowiązań płatniczych (np. czynsz, wynagrodzenia pracowników, zapłaty za materiały czy usługi). Jest ona jednym z elementów oceny finansowej przedsiębiorstwa oraz oprócz umiejętności uzyskiwania dochodów czy budowaniem bogactwa, ma bezpośrednie przełożenie na kondycję podmiotu. Jednak aby przedsiębiorstwo mogło właściwie regulować zobowiązania, konieczne jest posiadanie odpowiedniej struktury aktywów, którą w razie potrzeby, można szybko przetransferować, następnie upłynnić a w efekcie - uzyskać potrzebne do spłaty środki pieniężne.

Płynność finansowa jest zatem relacją aktywów obrotowych do zobowiązań krótkoterminowych. Aktywa charakteryzują się różnym stopniem płynności, co pozwala na wyodrębnienie trzech rodzajów wskaźników płynności finansowej, uporządkowanych według rosnącego jej stopnia:

  • wskaźnik bieżącej płynności (z ang. "current ratio");
  • wskaźnik szybkiej płynności (z ang. "quick ratio");
  • wskaźnik płynności gotówkowej (z ang. "cash ratio").

Wskaźnik płynności bieżącej jest stosunkiem aktywów obrotowych do zobowiązań krótkoterminowych (wymagalnych do 1 roku). Jeżeli wielkość wskaźnika znajduje się w przedziale 1,5-2,0, przyjmuje się, że przedsiębiorstwo jest płynne oraz zdolne do spłaty swoich bieżących zobowiązań. Jak interpretować wartości poniżej, jak i powyżej optymalnego przedziału? Obie sytuacje mogą być niekorzystne dla przedsiębiorstwa. Wartość poniżej 1,5 może wskazywać na nadmierne wielkości zapasów, które są szczególnie niebezpieczne dla firm prowadzących działalność handlową i produkcyjną. Natomiast wynik powyżej 2,0 będzie świadczyć o nadpłynności finansowej, czyli utrzymywaniu zbyt dużej ilości niezainwestowanych środków pieniężnych, co wiąże się z kosztem utraconych możliwości inwestycyjnych.

Kolejnym wskaźnikiem, będącym uzupełnieniem bieżącej płynności jest wskaźnik płynności szybkiej. W przypadku płynności szybkiej, aktywa obrotowe z powyższego przykładu pomniejszane są o zapasy i krótkoterminowe rozliczenia międzyokresowe. Modelowe wyniki powinny mieścić się w przedziale 1,0 - 1,2. Takie optimum informuje o możliwości spłacania bieżących zobowiązań najbardziej płynnymi aktywami firmy. Sytuacja, w której wskaźnik będzie wynosił poniżej 0,8, może wskazywać o kłopotach z uzyskaniem nowych źródeł finansowania oraz związanych z tym zaległościach płatniczych. Natomiast podmioty posiadające nadmierną ilość kredytów oraz nieumiarkowanie kredytujące odbiorców - w ich przypadku wskaźnik będzie osiągał wartości powyżej 1,5.

Ostatnim z opisywanych przez nas wskaźników jest płynność gotówkowa, która wyrażana jest relacją inwestycji krótkoterminowych do zobowiązań bieżących. Optymalnym poziomem jej wartości jest przedział 0,1-0,3. Wyniki powyżej, jak i poniżej wzorcowej wielkości (szczególnie w ciągu kilku okresów) powinny skłaniać do podjęcia kroków ku bardziej racjonalnemu zarządzaniu zasobami finansowymi w przedsiębiorstwie. W przypadku wartości tego wskaźnika poniżej minimum można mówić o zagrożeniu utrzymania płynności finansowej danego podmiotu.

Jakie czynniki kształtują płynność finansową przedsiębiorstwa?

Wpływ na płynność finansową mają bodźce pochodzenia zarówno wewnętrznego, jak i zewnętrznego. Do czynników wewnętrznych zalicza się:

  • strategię zarządzania finansami firmy - sposób finansowania podmiotu, planowanie przyszłości finansowej;
  • wybór kontrahentów - nawyki płatnicze kontrahentów, terminowość dostaw, jak i spłat należności, dostawy pozbawione wad produktów;
  • branżę i otoczenie mikroekonomiczne przedsiębiorstwa;
  • pozostałe czynniki wewnętrzne - inwestycje (nietrafione mogą wpływać na zachwianie płynności finansowej), straty nadzwyczajne (spowodowane niepodlegające przewidywaniom sytuacjom: pożary, powodzie itp.)

Z drugiej strony wyróżnia się czynniki zewnętrzne, takie jak:

  • wahania popytu - płynność finansowa przedsiębiorstwa jest skorelowana ze zgłaszanym przez konsumentów popytem na dane dobro;
  • sytuacja handlowo-polityczna - poziom inflacji, wahania kursów walutowych, system podatkowy;
  • branża i otoczenie makroekonomiczne przedsiębiorstwa.

Jak poprawić płynność finansową?

Oczywistym wydaje się fakt, iż kształtowanie czynników zewnętrznych, takich jak wahania kursów walutowych czy popytu, pozostaje poza strefą wpływu przez przedsiębiorstwo. Jednak w tym miejscu chcielibyśmy przedstawić 5 rozwiązań wdrażanych "od wewnątrz" podmiotu, mających dodatni wpływ na płynność finansową:

  • racjonalnie planuj przyszłość finansową - dokonuj szacunków bieżących wpływów oraz wydatków z uwzględnieniem ewentualnych zagrożeń mogących zachwiać płynnością finansową przedsiębiorstwa;
  • korzystaj z instrumentów finansowych - źródło finansowania zewnętrznego, jakim jest m.in. faktoring, pozwala na upłynnienie przepływu gotówki (firma faktoringowa przejmuje wierzytelność wynikającą z faktury i wypłaca przedsiębiorstwu środki, co pozwala na uniknięcie zatorów płatniczych) oraz może stanowić także zabezpieczenie na wypadek niewypłacalności kontrahenta (przy wyborze usługi faktoringu pełnego);
  • weryfikuj należności od kontrahentów - analizuj terminowość wpłat od kontrahentów oraz strukturę czasową należności tak, aby uprawdopodabniać realne terminy wpływu środków pieniężnych a co za tym idzie, na bieżąco prognozować płynność finansową przedsiębiorstwa;
  • egzekwuj należności wymagalne - domagaj się zapłaty za należności, których termin płatności upłynął - we własnym imieniu czy poprzez specjalistyczną firmę windykacyjną;
  • dostosowuj terminy płatności - sprawdzaj, jak powinny kształtować się optymalne dla firmy terminy płatności za sprzedawane dobra (biorąc pod uwagę także standardy funkcjonujące w branży przedsiębiorstwa) oraz negocjuj terminy spłat należności od odbiorców, aby oscylowały wokół wartości odpowiadającej utrzymaniu płynności finansowej.